HAK — MUHAMMED — ALİ YOLU

Yolumuzun Uluları

Hakk'a yürümüş ulularımızın manevi izlerini taşıyan bu sayfa; piri, erenleri, ozanları ve dedebabalarıyla yolun yüzyıllara uzanan sessiz hafızasına bir selamdır.

ERENLER — PIRLER — OZANLAR

Yolumuzun Hafızasını Taşıyanlar

Hz. Ali'den son dedebabalara uzanan bu silsile; Anadolu Alevi-Bektaşi geleneğinin taşıyıcılarıdır. Her biri, yaşadığı zamanın sıkıntılarına rağmen yolun insanını şekillendirmiş; deyişleri, duruşları ve şefaati hâlâ yolun direği sayılmaktadır.

601 — 661

Hz. Ali

Şah-ı Merdan, Aslanlar Aslanı

Peygamber'in amcasının oğlu ve damadı; Alevi-Bektaşi yolunun manevi kaynağı.

1209 — 1271

Hünkar Hacı Bektaş Veli

Pir-i Horasan

Horasan'dan Anadolu'ya gelen, Bektaşi yolunun kurucusu ve piri.

16. yüzyıl

Pir Sultan Abdal

Ozan, Erenler Serveri

Sivas Banaz'lı ozan; sözleriyle yolun sesi, zulüm karşısında duran pir.

13. yüzyıl

Karacaahmet Sultan

Sultan, Horasan Ereni

Horasan'dan gelen, şifa ve ruh sağlığıyla anılan büyük veli.

14. yüzyıl

Abdal Musa Sultan

Sultan, Elmalı Piri

Antalya Elmalı'da tekkesini kuran, Bektaşi yolunun önde gelen erenlerinden.

1842 — 1907

Mehmed Ali Hilmi Dedebaba

Dedebaba, Şair

Şahkulu Sultan Dergâhı postnişini, son dönem Bektaşiliğinin önde gelen ismi.

HÂL VE MAKÂM

Ulularımızın Hikâyeleri

Şah-ı Merdan, Aslanlar Aslanı

İmam Ali, Hz. Muhammed'in amcası Ebu Talib'in oğlu ve kızı Fatıma'nın eşidir. Hicret'ten sonra dördüncü halife olmuş, 661 yılında Kûfe'de şehit edilmiştir. Alevi-Bektaşi inancında 'Hak-Muhammed-Ali' üçlemesinin bir kanadı olarak yolun başında durur; cesareti, adaleti, ilmi ve tevazusu hâlâ yolun rehber sıfatlarıdır.

Pir-i Horasan, Bektaşilik'in Piri

Horasan Nişabur'da doğmuş, Hoca Ahmed Yesevi geleneğinden gelen büyük bir erendir. XIII. yüzyılın karışık Anadolu'sunda Suluca Karahöyük'e yerleşmiş; 'Eline, diline, beline sahip ol' düsturuyla Anadolu Alevi-Bektaşi geleneğinin temelini atmıştır. Başta Makalat olmak üzere eserleri yolun rehberlik kaynaklarındandır; türbesi Nevşehir Hacıbektaş'ta her yıl yüz binlerce kişi tarafından ziyaret edilmektedir.

Ozan, Erenler Serveri

Asıl adı Haydar olan Pir Sultan Abdal, Sivas Yıldızeli Banaz köyünde yaşamıştır. Deyişleri, nefesleri ve zulüm karşısındaki duruşuyla Alevi-Bektaşi edebiyatının en güçlü seslerinden biri olmuş; Sivas beylerbeyi Hızır Paşa tarafından dara çekilerek şehit edilmiştir. 'Gelin canlar bir olalım' çağrısı birliğin ve hakikatin sembolü olarak bugün de cemlerde yaşamaktadır.

Sultan, Horasan Ereni

13. yüzyılda Horasan'dan Anadolu'ya gelen büyük erenlerdendir. Akıl ve ruh sağlığı sorunları olanlara şifa verdiğine inanılır; asırlardır dergâhı bu anlamda bir sığınak ve umut kapısı olarak bilinir. İstanbul Üsküdar'daki türbesi, Türkiye'nin en büyük Alevi-Bektaşi ziyaretgâhlarından biri olarak hâlâ kapılarını açık tutmaktadır.

Sultan, Elmalı Piri

14. yüzyılda yaşamış, Hacı Bektaş Veli'nin halifelerinden sayılan büyük bir erendir. Antalya Elmalı Tekke köyünde kurduğu tekke, Anadolu Bektaşiliğinin en eski ve köklü ocaklarından biridir. Kaygusuz Abdal gibi büyük dervişleri yetiştirmiş; her yıl Elmalı'da düzenlenen anma törenleri binlerce Alevi-Bektaşi canını bir araya getirmeye devam etmektedir.

Dedebaba, Şair

1842'de İstanbul'da doğan Mehmed Ali Hilmi Dedebaba, dönemin önde gelen ilim merkezlerinde yetişmiş; Şahkulu Sultan Dergâhı'nda postnişinlik yaparak Bektaşi yoluna uzun yıllar hizmet etmiştir. Nefesleri ve şiirleri Bektaşi edebiyatının son klasik örneklerinden sayılır. 1907'de Hakk'a yürümüş; deyişleri bugün de cemlerde okunmaya devam etmektedir.

DİJİTAL KAYNAK